Mô hình SAM (Successive Approximation Model) là một trong những mô hình thiết kế đào tạo phổ biến hiện nay, đặc biệt trong lĩnh vực eLearning. Với cách tiếp cận linh hoạt dựa trên việc tạo mẫu, thử nghiệm và cải tiến liên tục, SAM giúp rút ngắn thời gian phát triển đồng thời giảm chi phí sửa đổi ở giai đoạn cuối của dự án.
Trong bài viết này, hãy cùng tìm hiểu mô hình SAM là gì và so sánh SAM với ADDIE.
Instructional Design (ID) là gì? Tổng quan về thiết kế đào tạo
Mô hình SAM là gì?
SAM là viết tắt của Successive Approximation Model, có thể hiểu là mô hình cải tiến liên tiếp.
Thay vì cố gắng thiết kế một khóa học hoàn chỉnh ngay từ đầu, đội ngũ sẽ:
- Thu thập những thông tin cần thiết.
- Đề xuất ý tưởng và tạo phiên bản mẫu.
- Lấy phản hồi từ chuyên gia nội dung, khách hàng hoặc người học.
- Điều chỉnh và phát triển phiên bản tiếp theo.
Quá trình này được lặp lại cho đến khi sản phẩm đáp ứng mục tiêu học tập và yêu cầu triển khai.
Điểm quan trọng của SAM là các bên liên quan có thể nhìn thấy và trải nghiệm sản phẩm từ sớm, thay vì chỉ đọc tài liệu mô tả hoặc chờ đến khi khóa học gần hoàn thành.
Mô Hình ADDIE – Bí Quyết Thành Công Trong Thiết Kế Đào Tạo
Các giai đoạn chính của mô hình SAM
SAM thường được triển khai qua ba giai đoạn:
1. Chuẩn bị
Đội ngũ xác định vấn đề cần giải quyết, đối tượng người học, mục tiêu đào tạo, nội dung đầu vào và các giới hạn của dự án.
SAM không bỏ qua phân tích. Tuy nhiên, nhóm chỉ thu thập lượng thông tin đủ để bắt đầu thiết kế, sau đó tiếp tục bổ sung trong quá trình phát triển.
2. Thiết kế lặp
Nhóm xây dựng ý tưởng và nhanh chóng tạo prototype, chẳng hạn như:
- sơ đồ luồng học;
- một phần storyboard;
- giao diện mẫu;
- tình huống học tập;
- câu hỏi hoặc hoạt động tương tác.
Prototype được dùng để lấy phản hồi và kiểm chứng hướng thiết kế trước khi sản xuất toàn bộ khóa học.
3. Phát triển lặp
Sản phẩm được xây dựng qua nhiều phiên bản. Sau mỗi phiên bản, đội ngũ kiểm tra, thu thập phản hồi và điều chỉnh.
Nhờ đó, các vấn đề về nội dung, trải nghiệm hoặc công nghệ có thể được phát hiện khi chi phí thay đổi còn thấp.
Gamification là gì? Cách ứng dụng Gamification trong eLearning
Ví dụ ứng dụng mô hình SAM trong eLearning
Một doanh nghiệp cần xây dựng khóa học giúp nhân viên bán hàng xử lý khiếu nại tốt hơn.
Thay vì viết toàn bộ kịch bản cho nhiều module, đội ngũ chọn một tình huống phổ biến và tạo prototype gồm:
- bối cảnh khiếu nại;
- các phương án xử lý;
- phản hồi cho từng lựa chọn;
- phần tổng kết.
Sau khi chuyên gia nội dung và người học thử nghiệm, nhóm phát hiện các phương án trả lời quá dễ đoán. Prototype được điều chỉnh trước khi cấu trúc này được áp dụng cho những module còn lại.
Cách làm này giúp dự án tránh phải sửa hàng loạt sau khi toàn bộ khóa học đã được thiết kế.
Game-based learning là gì? Khác gì so với gamification – Nettop Learning
So sánh mô hình SAM và ADDIE
| Tiêu chí | Mô hình SAM | Mô hình ADDIE |
|---|---|---|
| Cách triển khai | Lặp lại qua nhiều phiên bản | Tổ chức theo năm giai đoạn chính |
| Tạo prototype | Thực hiện sớm và thường xuyên | Có thể thực hiện trong giai đoạn thiết kế hoặc phát triển |
| Phản hồi | Diễn ra liên tục | Thường gắn với các mốc của dự án |
| Khả năng thay đổi | Linh hoạt khi yêu cầu chưa ổn định | Phù hợp hơn khi yêu cầu tương đối rõ |
| Quản lý dự án | Cần kiểm soát tốt vòng lặp | Có cấu trúc và đầu ra từng giai đoạn rõ ràng |
ADDIE gồm năm thành phần: Phân tích, Thiết kế, Phát triển, Triển khai và Đánh giá. Mô hình này phù hợp với các chương trình cần quy trình rõ ràng, tài liệu hóa đầy đủ và nhiều mốc phê duyệt.
SAM phù hợp hơn với những dự án cần tạo mẫu nhanh, thử nghiệm trải nghiệm học tập và điều chỉnh thường xuyên.
7 điều nhà thiết kế eLearning cần biết về tâm lý con người –
Nên chọn SAM hay ADDIE?
Doanh nghiệp có thể ưu tiên SAM khi:
- yêu cầu dự án còn có thể thay đổi;
- khóa học có nhiều tình huống hoặc tương tác;
- cần cho khách hàng xem sản phẩm mẫu sớm;
- chuyên gia nội dung có thể phản hồi thường xuyên;
- chi phí sửa đổi ở giai đoạn cuối tương đối cao.
ADDIE phù hợp khi dự án có phạm vi ổn định, cần nhiều tài liệu phê duyệt hoặc có quy trình triển khai chặt chẽ.
Trong thực tế, SAM và ADDIE không nhất thiết loại trừ nhau. Đội ngũ có thể sử dụng ADDIE làm khung tổng thể và áp dụng cách làm lặp của SAM trong giai đoạn thiết kế, tạo mẫu và phát triển.
Mô Hình Kirkpatrick: 4 Cấp Độ Và Ứng Dụng Của Nó
Thang phân loại Bloom là gì? Ứng dụng ra sao trong thiết kế đào tạo? –
Kết luận
Mô hình SAM giúp đội ngũ thiết kế đào tạo kiểm chứng ý tưởng sớm thông qua prototype và các vòng phản hồi ngắn. Cách tiếp cận này đặc biệt phù hợp với các dự án eLearning cần linh hoạt và có nhiều yếu tố phải thử nghiệm.
ADDIE mang lại cấu trúc rõ ràng, trong khi SAM nhấn mạnh tốc độ tạo mẫu và khả năng điều chỉnh. Lựa chọn phù hợp phụ thuộc vào quy mô dự án, mức độ ổn định của yêu cầu và khả năng tham gia của các bên liên quan.
Trong thực tế, doanh nghiệp không nhất thiết phải lựa chọn tuyệt đối một mô hình. Nhiều dự án có thể sử dụng ADDIE làm khung tổng thể và áp dụng SAM trong giai đoạn thiết kế, thử nghiệm và phát triển.
12 nguyên tắc đa phương tiện Mayer và Ví dụ thiết kế eLearning
Tại Nettop Learning, mỗi dự án eLearning đều được tiếp cận dựa trên mục tiêu đào tạo, đặc điểm người học, nội dung đầu vào và điều kiện triển khai thực tế. Đội ngũ Nettop Learning có thể đồng hành cùng doanh nghiệp từ khâu phân tích nhu cầu, xây dựng kịch bản, thiết kế trải nghiệm học tập đến phát triển và đóng gói khóa học theo chuẩn SCORM.
Việc lựa chọn SAM, ADDIE hay kết hợp cả hai không nên dựa trên xu hướng, mà cần dựa trên bài toán cụ thể của từng dự án. Một quy trình phù hợp sẽ giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian phát triển, kiểm soát tốt chất lượng và tạo ra trải nghiệm học tập thực sự hiệu quả.
Liên hệ Nettop Learning để được tư vấn giải pháp eLearning phù hợp với nhu cầu đào tạo của doanh nghiệp.
- Website: www.nettop.vn
- Email: nettoplearning@gmail.com
- Hotline: 0868.568.247
Nettop Learning cũng là nhà phân phối chính hãng của Articulate, Vyond, TalentLMS tại Việt Nam
Liên hệ với Nettop
